संपादकीय

 संवेदनाशून्य समाज आणि आत्मीयतेची गरज

मनावर प्रेमाची एक फुंकर हवी...

आजच्या वेगवान, स्पर्धात्मक आणि भौतिकतावादी युगात माणूस तंत्रज्ञानाच्या मदतीने जगाच्या जवळ आला असला, तरी मनाने मात्र एकमेकांपासून दूर जात असल्याचे चित्र दिसत आहे. आर्थिक प्रगती, आधुनिक सुविधा आणि माहितीचा महास्फोट यामुळे जीवन अधिक सुलभ झाले आहे; परंतु मानवी संवेदना, आत्मीयता आणि परस्परांविषयीची सहानुभूती यांचा मात्र लोप होताना दिसतो आहे.

समाजातील वाढती संवेदनाशून्यता ही चिंतेची बाब आहे. दुसऱ्याच्या दुःखाशी आपले काही देणेघेणे नाही, अशी मानसिकता नकळत वाढत चालली आहे. एखादी व्यक्ती संकटात असताना तिच्या मदतीला धावून जाण्याऐवजी अनेकजण केवळ प्रेक्षकाची भूमिका घेतात. काही वेळा तर दुसऱ्याच्या अडचणींमध्ये आनंद मानण्याची विकृतीही समाजात दिसून येते.

पूर्वीच्या काळात कुटुंब, शेजार आणि समाज हे आधाराचे स्तंभ होते. संकटाच्या प्रसंगी माणसाला धीर देणारी, सांत्वन करणारी आणि साथ देणारी अनेक माणसे आजूबाजूला असायची. आज मात्र गर्दीतही माणूस एकाकी झाला आहे. संवाद वाढला, पण मनांचा संवाद हरवला आहे.

मानवी जीवनात आत्मीयतेचे स्थान अनन्यसाधारण आहे. दुःखात दिलासा देणारे दोन शब्द, सहानुभूतीने केलेली चौकशी, खांद्यावर ठेवलेला विश्वासाचा हात किंवा प्रेमाने घातलेली एक हळुवार फुंकर — या गोष्टी कोणत्याही औषधापेक्षा अधिक प्रभावी ठरू शकतात. अनेकदा अशा छोट्या कृतीच खचलेल्या व्यक्तीला नव्याने उभे राहण्याची प्रेरणा देतात.

समाजाच्या या बदलत्या स्वरूपामागे भौतिक सुखाच्या अतिरेकी धावपळीचाही मोठा वाटा आहे. पैसा हा जीवनाचा आवश्यक भाग असला तरी तोच जीवनाचा अंतिम उद्देश बनल्यास मानवी मूल्यांची हानी होते. धनाची श्रीमंती वाढत असताना मनाची श्रीमंती कमी होत असेल, तर तो विकास समाजासाठी घातक ठरतो.

आज गरज आहे ती संवेदनशील समाज घडविण्याची. कुटुंब, शाळा, समाज आणि विविध सामाजिक संस्थांनी करुणा, सहकार्य आणि माणुसकीची मूल्ये जोपासण्यावर भर दिला पाहिजे. दुसऱ्याच्या दुःखात सहभागी होणे, गरजूंना मदत करणे आणि परस्परांबद्दल आत्मीयता राखणे हीच खरी सामाजिक समृद्धी आहे.

समाजातील प्रत्येक व्यक्तीने एक छोटा संकल्प केला, की आपल्या आसपासच्या एखाद्या दुःखी व्यक्तीला आधार द्यायचा, तिच्या मनावर प्रेमाची एक फुंकर घालायची, तर अनेकांचे जीवन बदलू शकते. कारण शेवटी माणसाला जगण्यासाठी केवळ पैशाची नाही, तर मायेची, विश्वासाची आणि आत्मीयतेची गरज असते.

संवेदनशीलता हीच मानवतेची खरी ओळख आहे. आणि आत्मीयतेशिवाय कोणताही समाज सुसंस्कृत होऊ शकत नाही.

✍️ संपादकीय रूपांतर

प्रेरणा : "मनावर फक्त एक फुंकर हवी..."

मूळ लेख : विनोदकुमार महाजन

वर्तमानपत्रासाठी संपादकीय बदल..... डॉ सुरेंद्र मालती मुरलीधर कुलकर्णी यवतमाळ महाराष्ट्र भारत........